Top

Keyframes tijdens het spelen

"Eltjo Haselhoff is een Nederlandse fingerpicking gitarist die er in is geslaagd om twee cd’s in Amerika – de bakermat van de fingerpicking – uit te brengen. Een betere bevestiging kun je als gitarist bijna niet krijgen.”

Gitaarschool Nederland

 

”Wat hebben keyframes nu met gitaarspelen te maken?” zullen sommigen van jullie nu denken. Terwijl nog meer mensen waarschijnlijk denken: “Wat is een keyframe in vredesnaam?” Lees vooral verder!

 

Een keyframe is een term uit de computerwereld. In de goede oude tijd werden films op een computer getoond als een serie foto’s die snel achter elkaar op het scherm werden gezet, net zoals oude filmprojectoren dat deden. Dat is natuurlijk niet zo slim. Als je namelijk een stukje film draait van een landschap waarin niets beweegt, heeft het geen zin om tientallen keren per seconde het beeld te verversen. Er beweegt toch niets, dus kun je in principe net zo goed het beeld stil laten staan. Zelfs als er in dat stukje film een vogeltje door de lucht vliegt, hoef je niet elke keer het hele beeld te verversen, het is voldoende om bij ieder nieuw filmbeeldje alleen dat stukje lucht te veranderen waar het vogeltje vliegt. Dergelijke technieken worden in de computerwereld al tientallen jaren gebruikt onder de naam compressie. Videocompressie heeft als doel de benodigde bandbreedte -  zeg maar de benodigde Internetsnelheid - binnen de perken te houden. Als je dus een video op YouTube bekijkt, worden niet steeds volledige beelden naar je computer gestuurd, maar alleen de verschillen met het vorige beeldje. Je computer zorgt er dan voor, dat met dat kleine beetje informatie en het oude beeldje steeds een nieuw filmbeeldje gemaakt wordt. Op deze manier kun je films streamen met een fractie van de verbindingssnelheid die je nodig zou hebben als je steeds de volledige filmbeeldjes zou moeten doorsturen.  

 

Videocompressie werkt meestal prima. Maar soms gaat er toch iets mis. Je internetverbinding of computer hoeft maar heel eventjes te haperen, en dan veranderen bijvoorbeeld alle kleuren van je filmbeeldje in een willekeurige andere kleur. Er is dan totaal niets zinnigs meer te herkennen. Vanaf dat moment werkt compressie natuurlijk niet meer. Want ieder volgend beeldje heeft dan precies dezelfde narigheid met allemaal verkeerde kleuren. Om die reden wordt er om de zoveel tijd een keyframe meegestuurd. Een keyframe is een compleet filmbeeldje, zonder compressie, dat er dus altijd helemaal perfect uitziet. Op het moment dat je mediaspeler zo’n keyframe ontvangt, vergeet hij alles wat hij daarvoor heeft gedaan, laat simpelweg het keyframe zien, en gaat daarna weer verder met kleine veranderingen toepassen bij ieder volgend beeldje, alsof alles opnieuw is begonnen. Dankzij deze aanpak zullen korte haperingen in een Internet verbinding hooguit leiden tot een heel kort stukje verstoorde film (je hebt dat vast wel eens gezien), totdat het volgende keyframe binnen komt. Dan is alles weer goed. 

 

Tijdens de ontwikkeling van videocompressie werd ik me ervan bewust dat gitaar leren spelen precies zo gaat. Vraag een willekeurig gitarist maar eens om uit zijn hoofd precies op te schrijven welke snaren hij aanslaat en bij welke frets hij die snaren indrukt als hij zijn favoriete nummer speelt. Wedden dat hem dat niet lukt? Maar als hij eenmaal een gitaar in zijn handen heeft, en het nummer langzaam spelen gaat, dan kan het wel. Waarom? Vanwege de keyframes! 

 

Een gitarist weet altijd wel met welke greep en vingerzetting een nummer begint. Op het moment dat hij dat akkoord pakt en naar zijn linkerhand kijkt, ziet hij zijn eerste keyframe. Dankzij dat keyframe herinnert hij zich dat bij daarna - bijvoorbeeld - de pink een fret hoger moet zetten voor de volgende passage. En daarna de pink weer optillen. En vanuit die positie de snaar rechts van de wijsvinger erbij indrukken, enzovoort. Veel gitaristen zijn zich dit misschien niet altijd bewust, maar nu je dit leest weet ik zeker dat je er wel iets van herkent. Wat je dus doet tijdens gitaarspelen is steeds vanuit de huidige vingerposities (= keyframe) uit je geheugen halen wat de veranderingen zijn om de volgende greep te maken. Dat leidt je dan weer naar een nieuw keyframe. Ieder gitarist die ik gesproken heb doet het op deze manier. Waarom? Om precies dezelfde reden als die voor videocompressie: als je steeds alleen maar naar de veranderingen kijkt, hoef je veel minder te onthouden dan wanneer je voortdurend voor alle vingers van je linker- en rechterhand uit je hoofd moet leren waar ze moeten staan. De meeste van die vingers staan er immers al! 

 

Naarmate je een nummer beter leert spelen, zul je hier overigens steeds minder van bewust zijn. Het lijkt dan alsof alles vanzelf gaat. Niets is echter minder waar, je hersenen werken nog steeds met keyframes en relatieve veranderingen. Het enige verschil is nu dat je hersenen niet langer de visuele beelden nodig hebben om te weten wat je aan het spelen bent, maar voldoende hebben aan het gevoel in je vingers. Je vingers worden dus als het ware je ogen. 

 

Goed. Reuze interessant allemaal, maar wat heb je hier nu aan als gitarist, in de praktijk? Dat zal ik je nu vertellen. Er zijn twee enorm handige technieken die je gebruiken kunt als je het keyframe-principe begrijpt. De eerste voor als je een nieuw nummer leert, en de tweede voor als je je openingsnummer speelt voor een groot publiek en finaal overloopt van de zenuwen. 

 

Als je een nieuw nummer instudeert, leer dan de grepen en vingerbewegingen niet als een lange lijst instructies die je van voor naar achter uit je hoofd moet kennen. Ga in plaats daarvan actief op zoek naar goede keyframes. Het eerste keyframe is simpel: het openingsakkoord links en de startpositie van de vingers of het plectrum rechts. Daarna komen de veranderingen. Na een paar veranderingen kies je het volgende keyframe. Dat kan bijvoorbeeld zijn: het Fma7 accoord met de duim op de 1e fret van de lage E, en met de rechterhand de derde snaar omlaag aanslaan met het plectrum. Of: het E majeur akkoord één fret hoger geschoven en met de rechterhand omhoog strummen. Dat lijkt een hoop informatie, maar als je gitaar speelt weet je dat dat wel mee valt. Door eerst deze keyframes op te zoeken en uit je hoofd te leren, stap je als het ware met zevenmijlslaarzen door je nieuwe nummer. De veranderingen er tussen in leer je dan later. Net als keyframes in video’s, heb je ook meteen solide ankerpunten in je nummer van waaruit je steeds opnieuw kunt beginnen als je even de draad kwijt bent. Als je niet voldoende keyframes in je nummer hebt zitten en ‘de Internetverbinding hapert even’, dan gaat direct alles mis en komt het ook nooit meer goed. 

 

Om diezelfde reden zijn keyframes ook heel belangrijk voor nummers die je al wel goed spelen kan. Vaak zijn dat openingsnummers bij een optreden. En juist omdat je die zo goed spelen kan, zul je in je hoofd geen keyframes meer hebben zitten, althans niet bewust. De noten rollen er immers als dominosteentjes uit. Tenminste, als je thuis rustig op de bank zit. Maar bij een optreden gieren de zenuwen vaak door je vingers, en dat kan een slecht effect hebben op de dominosteentjes. Die vallen misschien even niet. En als je dan geen keyframe hebt, komt het nooit meer goed. Hoe los je dat op? Simpel. Oefen het nummer opnieuw, maar gebruik deze keer de keyframe techniek. Speel het nummer langzaam, en zie in gedachten steeds de veranderingen en de keyframes voordat je ze speelt. Dit laatste is essentieel! Vóórdat je de volgende bewegingen maakt, moet je ze al heel bewust uit je geheugen kunnen halen en voor je zien. Zoiets als: pink op de tweede snaar, negende fret, wijsvinger in barrée op zevende positie. Je moet dat beeld zo snel uit je geheugen kunnen halen dat je het nummer op normale snelheid spelen kan en toch steeds van te voren de beelden al ziet. Je zult merken dat dat nog verdraaid lastig is! Maar door het maken van deze keyframes heb je straks een heleboel ‘reddingsboeien’ in je nummer die je helpen als je even iets mist. Je rommelt dan gewoon heel even verder tot het volgende keyframe en hoppekee, daar gaat -ie weer. Hoe meer keyframes je maakt des te beter het is natuurlijk. Maar zoals ik al schreef, je zult merken dat het best vermoeiend is om keyframes snel te leren visualiseren dus ga voor jezelf op zoek naar de optimale hoeveelheid, en maak er desnoods later nog wat bij.

 

Widget is loading comments...